Şuan pek çok dünya ülkelerinde (Mısır, Libya, Lübnan, vs) yaşanan iç karışıklık ve buna bağlı olarak küresel bir ekonomik riskin içinde sürüklenmekteyiz. Önümüzdeki dönemde ülkemize, buna bağlı olarak sektörümüze ve işletmemize, ne getireceğinden emin olamadığımız böyle belirsizlik zamanlarda ticari piyasa aktörlerinin yapılacağı en doğru hareket, özellikle belirteyim normal zamanlardan daha fazla suistimal riskine karşı önlem alarak yönetmektir. Çünkü Bu alanda yapılan araştırmalar böyle dönemlerde baskı unsurlarının arttığı ve rasyonalizasyonu¹ kolaylaştığından, global bazda artan riskin işletmelerde yolsuzluğu ve suistimali arttırdığı yönünde. Bu yüzden işletmede suistimal fırsatlarını minimuma indirmek açısından ayrı bir hayati önem kazanmaktadır.

Özellikle belirsizliğin ve buna bağlı olarak riskin arttığı zamanlarda, devam eden sektördeki pastadan pay kapma (rekabet) yarışının arttığı mevcut imkanların sınırlarının zorlandığı hatta çoğu işletmenin ayakta durmakta bile zorlandığı bu zamanda yolsuzluğun ayağınızın altına sabun koymasına izin vermeyin. İşletmenizde hata, hile, suistimal ve yolsuzluk riskleriyle yüzleşmek için çok daha fazla çaba sarf edin.

Kurumsal yönetilen, işletme operasyonları etkin ve etkili olan, iç denetim sistemi gelişmiş işletmelerin tabii ki mevcut yasa ve düzenleyici kanunlara uygun hareket ettiği müddetçe doğrudan bir yolsuzluk vardır yada yolsuzluk kapımızda diyemeyiz. Ama zamanında tespit edilmemiş ve önlem alınmamış suistimal ve yolsuzluk risklerin çok yıkıcı sonuçlara neden olduğuda önemli bir gerçektir.

İşletme kuruluş ve faaliyet amaçlarına ulaşabilmek için etkin iç kontrol sistemlerinin geliştirilmesi ve bu sistemlerin yönetim tarafından sahiplenilmesi gereklidir. İç denetim kurum ortakları ve üst yönetimi adına yapıldığından, işletme yönetiminin denetim yükünü hafifletmesi² ve etkin bir iç denetim yaklaşımını benimseyen, bunu uygulayan işletmeler büyük bir prestijin yanında farkında olunamayan ve tedbir alınmamış riskler içinde bir kazanım söz konusudur. Bu tavsiye daha çok belli bir çapı geçen (personel sayısı, organizasyon yapısı vs) işletmeleri ilgilendirdiği kesindir.

Küçük ölçekli işletmeler yolsuzlukla mücadelede daha etkin hale getirilmesi için ise, suistimal önleyici tedbirlerin alınması, etkili kontrolün ve koordinasyonun sağlanması, çalışanlara yolsuzluk konusunda uğranılacak zararın ve bunu yapanların cezasız kalmayacağının anlatılması, bağımsız denetim uygulamalarına gereken önemin verilmesi, yaşanan kritik dönemlerden dersler çıkarılması ve içinde bulunulan şartların iyi değerlendirilmesidir, işletme için gereken önlemlerin alınması ve uygulanması gerekmektedir. Aksi takdirde bir şeyler yapmak için çok geç olabilir.

¹ Yönetimin kontrolleri önemsemesi

² <<İşletme yönetiminin denetim yükünü hafifletmesi>> cümlesiyle yeni T.T.K.’ da denetim yetkisine haiz ruhsat sahibi meslek mensubunun yaptığı (01.07.2012 uygulama tarihi) denetimden ziyade işletme yöneticisinin organizasyonel yapı üzerindeki gözetimi kastedilmiştir.

Murat DEMİRKOL / ANTALYA
TİDE-Türkiye İç Denetim Enstitüsü Üyesi
Sj.Serbest Muhasebeci Mali Müşavir                                                                             http://muratdemirkol.musavirlik.org 
demirkolmurat@yahoo.com

Not: Türkiye’de “Denetim” mesleğinde en yüksek akademik ünvanı ve hile konusunda Türkiye’de hazırlanmış ilk kitap ve ilk profesyonel yayın gibi ilkleri elinde bulunduran Marmara Üniversitesi İ.İ.B.F. Öğretim Üyesi Sn.Prof. Dr. Nejat BOZKURT Hocama mesleğimize katkılarından dolayı şahsım ve meslektaşlarım adına teşekkür ederim. ( Hocam meslektaşlar olarak Antalya da sizi tekrar göreceğimiz günü sabırsızlıkla bekliyoruz.)

Yazarın izni olmaksızın yayının bir kısmı yada tamamı yayımlanabilir, alıntı yapılabilir, Kısmen veya tamamen çoğaltılabilir. Sadece bu metindeki ifadelerden hareketle yazılı uzman görüşü alınmaksızın işlem tesisi halinde oluşabilecek herhangi bir zarardan dolayı hiçbir sorumluluk kabul edilmez.